اگر فردی در یک پرونده قضایی برخلاف واقع شهادت دهد، موضوع فقط یک «اظهارنظر نادرست» نیست؛ در شرایط قانونی، شهادت دروغ می‌تواند جرم باشد و برای شاهد مسئولیت کیفری ایجاد کند.
اهمیت موضوع زمانی بیشتر می‌شود که شهادت کذب در روند رسیدگی قضایی مورد استناد قرار گرفته و ممکن است به ضرر یکی از طرفین پرونده تمام شود. در چنین شرایطی، صرف اینکه بگوییم «شاهد دروغ گفته است» برای پیگیری قانونی کافی نیست و باید بتوان کذب بودن اظهارات را با دلایل و قرائن قابل بررسی نشان داد.
در این مقاله از گروه مشاوره حقوقی ژیان، بررسی می‌کنیم شهادت دروغ دقیقاً چه زمانی جرم محسوب می‌شود، مجازات آن چیست، چگونه می‌توان کذب بودن شهادت را اثبات کرد، چگونه علیه شاهد شکایت کرد و شهادت دروغ چه اثری بر پرونده اصلی دارد.
پاسخ کوتاه: در حقوق ایران، ادای شهادت دروغ نزد مقامات قضایی می‌تواند جرم باشد. ماده ۶۵۰ کتاب پنجم قانون مجازات اسلامی برای شهادت دروغ مجازات تعیین کرده و رأی وحدت رویه شماره ۸۳۵ دیوان عالی کشور نیز شمول این حکم را نسبت به شهادت کذب در مرحله تحقیقات مقدماتی دادسرا تأیید کرده است.
فهرست مطالب
شهادت دروغ چیست؟
شهادت دروغ یا شهادت کذب به این معناست که شخص در مقام شاهد، مطلبی خلاف واقع را نزد مقام قضایی بیان کند.
البته هر اظهارنظر اشتباه یا هر اختلاف در گفته‌های یک شاهد، لزوماً به معنای تحقق جرم شهادت دروغ نیست. برای بررسی موضوع باید شرایط قانونی و محتوای اظهارات، وضعیت شاهد و دلایل موجود در پرونده بررسی شود.
برای مثال، اگر فردی واقعه‌ای را به دلیل اشتباه در زمان یا جزئیات به خاطر نیاورد و اظهارات نادرستی بیان کند، نمی‌توان صرفاً بر اساس همین موضوع او را مجرم دانست. موضوع مهم این است که آیا شخص آگاهانه برخلاف واقع شهادت داده است یا خیر.
آیا شهادت دروغ جرم است؟
بله، قانون برای شهادت دروغ ضمانت اجرای کیفری در نظر گرفته است.
مبنای اصلی جرم، ماده ۶۵۰ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) است. مطابق متن اصلاح‌شده این ماده، هرکس در دادگاه نزد مقامات رسمی شهادت دروغ بدهد، به سه ماه و یک روز تا دو سال حبس یا جزای نقدی از ۸۲۵۰۰۰۰۰ تا ۳۳۰۰۰۰۰۰۰ ریال محکوم می‌شود. این ماده همچنین تصریح می‌کند که مجازات مذکور، علاوه بر مجازات‌های مقرر در باب حدود، قصاص و دیات برای شهادت دروغ است.
بنابراین، نباید تصور کرد که شهادت دروغ صرفاً باعث بی‌اعتبار شدن اظهارات شاهد می‌شود؛ در صورت احراز شرایط قانونی، می‌تواند عنوان کیفری مستقل نیز داشته باشد.
شهادت دروغ در دادسرا هم جرم است؟
این موضوع در گذشته محل اختلاف بود؛ زیرا ماده ۶۵۰ از «دادگاه» نام برده بود.
اما رأی وحدت رویه شماره ۸۳۵ مورخ ۱۴۰۲/۰۶/۲۸ هیأت عمومی دیوان عالی کشور تکلیف این موضوع را روشن کرده است.
بر اساس این رأی، شهادت کذب در مرحله تحقیقات مقدماتی نزد مقامات دادسرا نیز مشمول ماده ۶۵۰ قانون مجازات اسلامی است. رأی وحدت رویه با توجه به مقررات قانون آیین دادرسی کیفری، از جمله تکلیف بازپرس به تفهیم حرمت و مجازات شهادت دروغ، این شمول را تأیید کرده است.
بنابراین، این تصور که «اگر شهادت دروغ در دادسرا باشد جرم نیست و فقط دادگاه اهمیت دارد» با وضعیت فعلی حقوقی سازگار نیست.
شرایط تحقق جرم شهادت دروغ
برای اینکه بتوان درباره تحقق جرم شهادت دروغ صحبت کرد، باید شرایط پرونده به‌صورت دقیق بررسی شود. مهم‌ترین موارد عبارت‌اند از:
۱. اظهارات در مقام شهادت باشد
هر حرف نادرستی که یک فرد در جریان یک پرونده بیان می‌کند، الزاماً شهادت دروغ نیست.
باید مشخص شود که شخص در جایگاه شاهد و در چارچوب قانونی مربوط به شهادت، اظهارات خود را بیان کرده است.
۲. اظهارات خلاف واقع باشد
موضوعی که شاهد بیان کرده باید با واقعیت موجود مغایرت داشته باشد.
برای مثال، اگر شاهد ادعا کند در زمان وقوع حادثه در محل حضور داشته و واقعه را مشاهده کرده، اما اسناد یا دلایل معتبر نشان دهد که اساساً در آن زمان در محل حضور نداشته است، این موضوع می‌تواند در بررسی کذب بودن اظهارات اهمیت داشته باشد.
۳. علم و آگاهی شاهد به خلاف واقع بودن اظهارات اهمیت دارد
صرف اشتباه، فراموشی یا برداشت نادرست را نباید بدون بررسی، معادل شهادت عمدی دروغ دانست.
در پرونده کیفری، بررسی وضعیت ذهنی و آگاهی شخص نسبت به خلاف واقع بودن اظهارات او اهمیت دارد.
۴. شهادت نزد مقام قضایی مطرح شده باشد
مطابق ماده ۶۵۰، شهادت دروغ نزد مقامات رسمی در دادگاه جرم‌انگاری شده و رأی وحدت رویه ۸۳۵ نیز شمول آن را نسبت به مرحله تحقیقات مقدماتی دادسرا پذیرفته است.
بنابراین، نمی‌توان هر دروغی را که شخصی خارج از فرآیند قضایی درباره یک موضوع می‌گوید، بدون بررسی عنوان «شهادت دروغ» دانست.
مجازات شهادت دروغ چیست؟
مطابق ماده ۶۵۰ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)، مجازات شهادت دروغ عبارت است از:
سه ماه و یک روز تا دو سال حبس یا جزای نقدی از ۸۲۵۰۰۰۰۰ تا ۳۳۰۰۰۰۰۰۰ ریال.
همچنین اگر موضوع شهادت دروغ در حوزه‌هایی مانند حدود، قصاص یا دیات قرار گیرد، تبصره ماده ۶۵۰ آثار و مجازات‌های مربوط را نیز مورد توجه قرار داده است. بنابراین، تعیین دقیق مسئولیت کیفری به نوع پرونده و شرایط آن بستگی دارد.
نکته مهم: ارقام جزای نقدی ممکن است بر اساس مصوبات قانونی و اصلاحات مربوط تغییر کنند. بنابراین در زمان طرح شکایت یا دفاع، باید مقررات لازم‌الاجرا در همان زمان بررسی شود.
آیا شهادت دروغ قابل بخشش است؟
قابل گذشت بودن یا نبودن یک جرم موضوعی است که باید بر اساس مقررات قانونی مربوط به همان جرم بررسی شود.
در مورد شهادت دروغ، نمی‌توان صرفاً با این استدلال که «شاکی رضایت داده است» نتیجه گرفت که تمام آثار کیفری پرونده به‌طور خودکار از بین می‌رود.
اگر چنین شرایطی در پرونده شما وجود دارد، باید وضعیت جرم، مرحله رسیدگی و آثار رضایت یا گذشت با توجه به مقررات جاری بررسی شود.
چگونه شهادت دروغ را ثابت کنیم؟
این بخش یکی از مهم‌ترین قسمت‌های پرونده است.
صرف ادعای اینکه شاهد دروغ گفته، معمولاً برای اثبات جرم کافی نیست.
شخصی که مدعی شهادت کذب است باید بتواند با استفاده از دلایل و قرائن موجود، خلاف واقع بودن اظهارات شاهد را برای مرجع رسیدگی روشن کند.
برخی از دلایلی که بسته به موضوع پرونده ممکن است اهمیت داشته باشند عبارت‌اند از:
- اسناد و مدارک کتبی
- قراردادها و رسیدها
- پیام‌ها و مکاتبات مرتبط
- گزارش‌های رسمی
- نظریه کارشناسی
- مدارک پزشکی و پزشکی قانونی در پرونده‌های مرتبط
- اطلاعات و داده‌های فنی قابل استناد
- شهادت یا اظهارات سایر اشخاص
- اقرار شخص
- قرائن و شواهد موجود در پرونده
البته ارزش هر دلیل به موضوع پرونده و نحوه ارائه و ارزیابی آن بستگی دارد و وجود یک مدرک به‌تنهایی همیشه به معنای اثبات قطعی شهادت کذب نیست.
مثال: چگونه می‌توان کذب بودن شهادت را نشان داد؟
فرض کنید فردی در یک پرونده ادعا کرده است که هنگام وقوع یک درگیری در محل حضور داشته و شخص متهم را در صحنه دیده است.
اگر مدارک قابل استناد نشان دهد که این شاهد در همان زمان در مکان دیگری بوده است، این مدارک می‌توانند در بررسی صحت اظهارات او اهمیت زیادی داشته باشند.
در چنین شرایطی، موضوع فقط این نیست که «حرف شاهد با حرف طرف مقابل متفاوت است»؛ بلکه باید بررسی شود آیا دلیل مستقلی برای نشان دادن خلاف واقع بودن شهادت وجود دارد یا خیر.
چگونه از شاهد دروغگو شکایت کنیم؟
اگر شخصی معتقد باشد فردی در یک پرونده قضایی علیه او شهادت دروغ داده است، می‌تواند موضوع را از مسیر قانونی پیگیری کند.
به‌طور کلی، مسیر اقدام شامل این مراحل است:
مرحله اول: بررسی دقیق اظهارات شاهد
ابتدا باید مشخص شود شاهد دقیقاً چه مطلبی را بیان کرده و کدام بخش از اظهارات او خلاف واقع است.
مرحله دوم: جمع‌آوری دلایل
باید دلایلی که کذب بودن شهادت را نشان می‌دهند جمع‌آوری و دسته‌بندی شوند.
بهتر است به جای طرح یک ادعای کلی مانند «این شاهد دروغ می‌گوید»، دقیقاً مشخص شود:
کدام جمله یا ادعا خلاف واقع است و چه مدرکی آن را رد می‌کند؟
مرحله سوم: تنظیم و ثبت شکایت
در صورت وجود مبنای کافی، شکایت کیفری مربوط به شهادت دروغ از طریق مسیرهای رسمی ثبت شکایت قضایی مطرح می‌شود.
مرحله چهارم: تحقیقات و بررسی ادله
مرجع قضایی، اظهارات شاهد و مدارک ارائه‌شده را بررسی می‌کند و در صورت نیاز تحقیقات لازم را انجام می‌دهد.
مرحله پنجم: تصمیم قضایی
در نهایت، با توجه به ادله و نتایج تحقیقات، درباره مسئولیت کیفری شاهد تصمیم‌گیری می‌شود.
نکته عملی: قبل از طرح شکایت، بهتر است متن اظهارات شاهد، صورتجلسه مربوط، رأی یا تصمیم قضایی و مدارکی که خلاف آن اظهارات را نشان می‌دهند کنار هم قرار گیرند. این کار باعث می‌شود موضوع شکایت دقیق‌تر و قابل بررسی‌تر مطرح شود.
آیا برای شکایت از شهادت دروغ باید حکم پرونده اصلی صادر شده باشد؟
لزوم یا عدم لزوم صدور حکم قطعی در پرونده اصلی، به وضعیت پرونده و موضوع شکایت بستگی دارد و نمی‌توان برای همه پرونده‌ها یک پاسخ واحد ارائه کرد.
نکته مهم این است که اثبات کذب بودن شهادت نیازمند بررسی مستقل ادله است و صرف اینکه نتیجه پرونده اصلی به نفع یک طرف نبوده، به معنی اثبات شهادت دروغ نیست.
بنابراین اگر با چنین وضعیتی روبه‌رو شده‌اید، بهتر است قبل از هر اقدامی مشخص شود:
- شهادت دقیقاً در چه مرحله‌ای ارائه شده است؟
- شاهد چه مطلبی را بیان کرده است؟
- چه دلیلی خلاف آن را نشان می‌دهد؟
- آیا پرونده اصلی هنوز در حال رسیدگی است؟
- آیا رأی صادر شده و قطعی است؟
- آیا شهادت در نتیجه پرونده مؤثر بوده است؟
پاسخ این سؤالات می‌تواند مسیر اقدام حقوقی یا کیفری را تغییر دهد.
اگر شهادت دروغ باعث صدور رأی شود چه می‌شود؟
این موضوع باید با دقت بررسی شود.
شکایت از شاهد به دلیل شهادت کذب و اعتراض به رأی پرونده اصلی، دو موضوع کاملاً یکسان نیستند.
ممکن است شخصی علیه شاهد به دلیل شهادت کذب اقدام کند؛ اما برای تغییر یا بی‌اثر کردن یک رأی قضایی، باید دید پرونده در چه مرحله‌ای قرار دارد و آیا یکی از طرق قانونی اعتراض یا رسیدگی مجدد قابل استفاده است یا خیر.
بنابراین نباید تصور کرد که:
«اگر شهادت دروغ ثابت شود، رأی پرونده اصلی خودکار باطل می‌شود.»
اثر شهادت کذب بر رأی قبلی، به شرایط پرونده و راه قانونی قابل استفاده برای اعتراض یا رسیدگی مجدد بستگی دارد.
اگر شاهد بعداً حرف خود را پس بگیرد چه می‌شود؟
پس گرفتن اظهارات قبلی می‌تواند در ارزیابی پرونده اهمیت داشته باشد، اما به این معنی نیست که موضوع به‌طور خودکار خاتمه پیدا می‌کند.
برای مثال، اگر شخصی ابتدا مطلبی را به عنوان شاهد بیان کرده و بعد اعلام کند که اظهارات قبلی او خلاف واقع بوده است، مرجع قضایی باید شرایط، علت تغییر اظهارات و سایر دلایل موجود را بررسی کند.
همچنین باید میان اصلاح یک اشتباه یا ابهام و اعتراف به شهادت عمدی خلاف واقع تفاوت گذاشت.
بنابراین، اثر حقوقی یا کیفری پس گرفتن شهادت، کاملاً وابسته به شرایط پرونده است.
تفاوت شهادت دروغ با اظهارات خلاف واقع
این دو عبارت در گفت‌وگوی روزمره ممکن است به جای یکدیگر استفاده شوند، اما از نظر حقوقی نباید بدون بررسی دقیق آنها را یکی دانست.
شهادت دروغ عنوانی است که قانون برای شرایط مشخصی ضمانت اجرای کیفری در نظر گرفته است.
اما هر اظهارنظر نادرست، لزوماً تحت عنوان شهادت دروغ قرار نمی‌گیرد.
برای تشخیص موضوع باید جایگاه شخص، نحوه بیان اظهارات، مرجع استماع، محتوای اظهارات و وضعیت ذهنی او بررسی شود.
شهادت دروغ و سوگند دروغ یکی نیستند
گاهی «شهادت دروغ» با «سوگند دروغ» اشتباه گرفته می‌شود.
این دو موضوع از نظر حقوقی متفاوت هستند.
ماده ۶۴۹ قانون مجازات اسلامی درباره سوگند دروغ در دعوای حقوقی یا جزایی است، در حالی که ماده ۶۵۰ به شهادت دروغ اختصاص دارد.
بنابراین اگر موضوع پرونده مربوط به قسم یا سوگند دروغ باشد، نباید آن را صرفاً با عنوان شهادت کذب پیگیری کرد.
شهادت دروغ در پرونده حقوقی و کیفری
شهادت ممکن است در پرونده‌های مختلف حقوقی یا کیفری مطرح شود.
برای مثال:
- اختلافات مالی
- دعاوی ملکی
- پرونده‌های خانوادگی
- اختلافات قراردادی
- پرونده‌های کیفری
- دعاوی مربوط به اسناد و معاملات
اما اثر شهادت دروغ در هر پرونده یکسان نیست.
در پرونده‌ای ممکن است یک شهادت در کنار چند دلیل دیگر قرار گرفته باشد و در پرونده‌ای دیگر، اظهارات یک شاهد نقش مهم‌تری داشته باشد.
به همین دلیل، برای ارزیابی وضعیت یک پرونده باید مجموع ادله بررسی شود، نه فقط یک شهادت.
اگر شاهد دروغگو باشد، آیا شهادت او خودکار از اعتبار می‌افتد؟
تشخیص اعتبار یا ارزش شهادت و آثار آن بر پرونده با مرجع قضایی رسیدگی‌کننده است.
همچنین صرف ادعای یکی از طرفین مبنی بر دروغگو بودن شاهد، به خودی خود به معنای اثبات کذب بودن شهادت نیست.
اگر دلیل مشخصی برای رد اظهارات شاهد وجود دارد، بهتر است آن دلیل به صورت روشن و مستند ارائه شود.
برای مثال، به جای اینکه صرفاً گفته شود:
«این شخص دشمن من است و دروغ می‌گوید.»
بهتر است مشخص شود:
«شاهد گفته است در تاریخ مشخصی در محل حضور داشته، در حالی که سند/گزارش/مدرک مشخصی وجود دارد که حضور او در مکان دیگری را نشان می‌دهد.»
این تفاوت در نحوه ارائه موضوع می‌تواند در بررسی پرونده اهمیت زیادی داشته باشد.
چند اشتباه رایج درباره شهادت دروغ
اشتباه اول: هر حرف خلاف واقع = شهادت دروغ
خیر. عنوان کیفری شهادت دروغ شرایط خاص خود را دارد.
اشتباه دوم: اختلاف بین دو شاهد یعنی یکی حتماً دروغ گفته است
نه لزوماً. اختلاف در حافظه، برداشت یا جزئیات ممکن است دلایل دیگری داشته باشد.
اشتباه سوم: اگر پرونده را باختم، پس شاهد طرف مقابل دروغ گفته است
نتیجه نامطلوب پرونده به تنهایی اثبات‌کننده شهادت کذب نیست.
اشتباه چهارم: با شکایت از شاهد، رأی پرونده اصلی خودکار باطل می‌شود
چنین نتیجه‌ای خودکار نیست و باید مسیر قانونی مناسب برای اعتراض یا رسیدگی مجدد بررسی شود.
اشتباه پنجم: شهادت دروغ در دادسرا جرم نیست
این تصور با رأی وحدت رویه شماره ۸۳۵ هیأت عمومی دیوان عالی کشور سازگار نیست. این رأی شمول ماده ۶۵۰ را نسبت به شهادت کذب در مرحله تحقیقات مقدماتی دادسرا پذیرفته است.
برای شکایت از شهادت دروغ چه مدارکی لازم است؟
مدارک مورد نیاز به نوع پرونده بستگی دارد، اما بهتر است پیش از اقدام موارد زیر جمع‌آوری شود:
- مشخصات پرونده اصلی
- صورتجلسه یا مستند حاوی اظهارات شاهد
- مشخصات شاهد
- توضیح دقیق درباره بخش‌های خلاف واقع
- اسناد و مدارک ردکننده اظهارات
- گزارش‌های رسمی مرتبط
- پیام‌ها یا مکاتبات مرتبط، در صورت وجود
- آرای صادرشده در پرونده اصلی، در صورت وجود
- سایر قرائن و مدارک قابل استناد
مهم‌تر از تعداد مدارک، ارتباط مستقیم آنها با ادعای کذب بودن شهادت است.
چه زمانی مشاوره حقوقی برای شهادت دروغ منطقی است؟
اگر موضوع فقط یک اختلاف ساده در اظهارات شاهد است، ممکن است ابتدا با بررسی پرونده و مدارک بتوان مسیر مناسب را مشخص کرد.
اما مشاوره تخصصی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند اگر:
- شهادت دروغ در یک پرونده مهم علیه شما استفاده شده باشد؛
- بر اساس شهادت شاهد رأی صادر شده باشد؛
- شاهد چند بار اظهارات متفاوت داشته باشد؛
- مدارکی برای اثبات خلاف واقع بودن شهادت دارید؛
- پرونده اصلی در مرحله اعتراض یا تجدیدنظر باشد؛
- قصد طرح شکایت کیفری علیه شاهد را دارید؛
- یا نمی‌دانید همزمان با پرونده اصلی چه اقدامی باید انجام دهید.
در این شرایط، قبل از اقدام بهتر است کل مسیر پرونده و ادله موجود بررسی شود؛ زیرا انتخاب عنوان و مسیر اشتباه می‌تواند زمان و هزینه بیشتری ایجاد کند.
جمع‌بندی
شهادت دروغ در حقوق ایران می‌تواند یک جرم کیفری باشد و ماده ۶۵۰ قانون مجازات اسلامی برای آن مجازات تعیین کرده است. مطابق اصلاحات سال ۱۴۰۳، مجازات این ماده سه ماه و یک روز تا دو سال حبس یا جزای نقدی از ۸۲۵۰۰۰۰۰ تا ۳۳۰۰۰۰۰۰۰ ریال است.
همچنین بر اساس رأی وحدت رویه شماره ۸۳۵ مورخ ۱۴۰۲/۰۶/۲۸، شهادت کذب در مرحله تحقیقات مقدماتی نزد مقامات دادسرا نیز مشمول ماده ۶۵۰ است.
با این حال، هر اختلاف یا اشتباهی در اظهارات شاهد، به معنای تحقق جرم شهادت دروغ نیست. برای پیگیری موضوع باید مشخص شود چه مطلبی خلاف واقع بیان شده و چه دلایلی می‌تواند این موضوع را اثبات کند.
اگر شهادت کذب در پرونده‌ای علیه شما مطرح شده است، بهتر است پیش از طرح شکایت، متن اظهارات شاهد، مدارک موجود و وضعیت پرونده اصلی به‌صورت یکجا بررسی شود.
سوالات متداول
آیا شهادت دروغ جرم است؟
بله. در صورت تحقق شرایط قانونی، شهادت دروغ جرم است و ماده ۶۵۰ قانون مجازات اسلامی برای آن مجازات تعیین کرده است.
مجازات شهادت دروغ در سال ۱۴۰۵ و بعد از آن چقدر است؟
مطابق متن اصلاحی ماده ۶۵۰، مجازات آن سه ماه و یک روز تا دو سال حبس یا جزای نقدی از ۸۲۵۰۰۰۰۰ تا ۳۳۰۰۰۰۰۰۰ ریال است.
آیا شهادت دروغ در دادسرا هم جرم است؟
بله. رأی وحدت رویه شماره ۸۳۵ دیوان عالی کشور، شهادت کذب در مرحله تحقیقات مقدماتی نزد مقامات دادسرا را نیز مشمول ماده ۶۵۰ دانسته است.
چگونه شهادت دروغ را ثابت کنیم؟
با توجه به شرایط پرونده، می‌توان از اسناد، گزارش‌های رسمی، مدارک فنی، نظریه کارشناسی، اظهارات سایر اشخاص، پیام‌ها و سایر قرائن برای نشان دادن خلاف واقع بودن شهادت استفاده کرد. ارزش هر دلیل باید در پرونده مشخص ارزیابی شود.
چگونه از شاهد دروغگو شکایت کنیم؟
در صورت وجود مبنای قانونی و دلایل کافی، می‌توان شکایت کیفری مربوط به شهادت دروغ را از طریق مسیر رسمی ثبت شکایت قضایی مطرح کرد. بهتر است پیش از ثبت شکایت، اظهارات شاهد و دلایل ردکننده آن به‌دقت بررسی شوند.
آیا صرف اختلاف در حرف‌های شاهد به معنای شهادت دروغ است؟
خیر. اختلاف در جزئیات یا اشتباه ممکن است دلایل مختلفی داشته باشد و برای انتساب جرم شهادت دروغ باید شرایط قانونی موضوع بررسی شود.
اگر شاهد بعداً حرفش را پس بگیرد چه می‌شود؟
پس گرفتن اظهارات می‌تواند در ارزیابی پرونده مؤثر باشد، اما به‌تنهایی به معنی پایان مسئولیت یا اثبات خودکار جرم نیست. علت تغییر اظهارات و سایر مدارک باید بررسی شود.
آیا شهادت دروغ باعث باطل شدن رأی دادگاه می‌شود؟
خیر، به صورت خودکار چنین اثری ندارد. اگر رأیی بر اساس شهادت مورد اعتراض قرار گرفته باشد، باید با توجه به مرحله پرونده و راه‌های قانونی موجود، امکان اعتراض یا رسیدگی مجدد بررسی شود.
[…] کند تا قابل قبول در دادگاه باشد.برای اطلاع از مجازات شهادت دروغ میتوانید این مقاله را هم مرور […]